Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 31 Μαΐου, με απόφαση που πήρε το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, για να μας υπενθυμίζει τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Το κάπνισμα παραμένει το κυριότερο αίτιο αποφευκτέας θνησιμότητας παγκοσμίως. Προκαλεί το θάνατο σχεδόν 6.000.000 ανθρώπων κάθε χρόνο, ενώ δαπανώνται δισεκατομμύρια για τις συνέπειες που προκαλούνται από το κάπνισμα. Οι περισσότεροι θάνατοι συμβαίνουν σε αναπτυσσόμενες χώρες, ενώ αυτή η ανισότητα αναμένεται να διευρυνθεί τις επόμενες δεκαετίες. Με τις παρούσες συνθήκες, το 2030 το κάπνισμα θα σκοτώνει περισσότερα από 8.000.000 ανθρώπους κάθε χρόνο και σχεδόν 1.000.000.000 εντός του τρέχοντος αιώνα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι καπνιστές στην Ελλάδα φτάνουν το 49% του γενικού πληθυσμού και στο 16,2% των μαθητών, φέρνοντας τη χώρα στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως, ενώ ακόμα συντριπτικά είναι τα ποσοστά έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα, παρά την ύπαρξη σχετικής νομοθεσίας.
Κάθε χρόνο, όμως, αναλωνόμαστε αυτή τη μέρα στην αναφορά των στατιστικών και των αριθμών, οι οποίοι μας εκπλήσουν και αφήνουμε το θέμα να ξεχαστεί. Ίσως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να δούμε λίγο πιο βαθειά το πρόβλημα του καπνίσματος και να αναρωτηθούμε τι είναι αυτό που μας οδηγεί στο κάπνισμα, πώς ένα «χαρτί με καπνό» γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας και γιατί, εν τέλει, δεν το διακόπτουμε.
Το τσιγάρο δεν αποτελεί, όπως πολλοί θεωρούν, «λίγος καπνός τον οποίο τυλίξαμε μέσα σε χαρτί και τον προσφέρουμε για κάπνισμα», αλλά είναι ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο βιομηχανικό προϊόν, το οποίο περιέχει περισσότερες από 4.000 χημικές ουσίες, πολλές από τις οποίες ιδιαίτερα επικίνδυνες για την υγεία και καρκινογόνες, όπως η βενζίνη, το υδροκυάνιο, το κάδμιο και το ραδιενεργό πολώνιο-210. Ο τρόπος κατασκευής του τσιγάρου είναι τέτοιος ώστε να ευοδώνει την εύκολη καύση του και την πρόκληση της μέγιστης δυνατής εξάρτησης στο χρήστη του, με την προσθήκη ουσιών πέρα της νικοτίνης, ώστε να καταστήσει δύσκολη τη διακοπή. Βέβαια, κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο, μια και μιλάμε για επιχειρήσεις πίσω από την κατασκευή των τσιγάρων, οι οποίες επιθυμούν το κέρδος, άρα και επωφελούνται από την όσο το δυνατό μεγαλύτερη εξάρτηση των πελατών τους.
Παράλληλα, η καπνοβιομηχανία προσπαθεί με διάφορες μεθόδους να αποτρέψει την εφαρμογή ολοκληρωμένων πολιτικών, οι οποίες θα περιορίσουν το κάπνισμα, άρα και το μερίδιο της οικονομικής αγοράς που αυτή θα διαχειρίζεται. Για αυτό το λόγο εφαρμόζει διάφορα τεχνάσματα, ώστε να επιτύχει τους σκοπούς της, όπως η διαφήμιση, άμεσα ή έμμεσα, η προώθηση υποθετικά light τσιγάρων, ακόμα και τσιγάρων με διάφορες γεύσεις, τα οποία και θα ενισχύσουν την περιέργεια για αγορά και δοκιμή.
Για τους λόγους αυτούς, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θέτει ως κεντρικό θέμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας την «παρέμβαση της βιομηχανίας καπνού», καταγγέλοντας «τις θρασύτατες και ολοένα επιθετικότερες απόπειρες της βιομηχανίας καπνού να υπονομέυσουν την εφαρμογή μίας ολοκληρωμένης πολιτικής ελέγχου της χρήσης καπνού». Κεντρικός στόχος, λοιπόν, της σημερινής ημέρας είναι η ενημέρωση του κοινού για την τακτική που ακολουθεί η καπνοβιομηχανία, ώστε να εμποδίσει τη λήψη μέτρων, τα οποία και θα συμβάλουν στην υγεία του πληθυσμού.
Είναι ευθύνη όλων μας να προστατεύσουμε το δικαίωμα στην υγεία μας, για αυτό και χρειάζεται επαγρύπνιση από ολόκληρη την κοινωνία για το θέμα του καπνού. Και πάνω από όλα ας μην ξεχνάμε ότι στην προσπάθεια μας για την διακοπή της χρήσης καπνού δεν υπάρχει «πόλεμος» μεταξύ καπνιστών και μη καπνιστών για το ποιος έχει δίκιο ή άδικο. Όπως ανέφερε και ο υπεύθυνος του συμβουλίου Εθνικής Υγείας της Νέας Ζηλανδίας το 2004 «Θυμήσου, οι καπνιστές δεν είναι το πρόβλημα! Το κάπνισμα είναι το πρόβλημα! Οι καπνιστές μπορεί να είναι μέρος της λύσης ακόμα και αν δε σταματήσουν αυτή τη στιγμή!» Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, όλοι από την πλευρά μας για ένα αύριο χωρίς καπνό!
Γεώργιος Μάριος Παντσίδης
Εθνικός Υπεύθυνος Αντικαπνιστικής
Εκστρατείας HelMSIC 2011/12
